Ilustracja do FAQ o psychoterapii

Psychoterapia?

Rozpoczęcie terapii to duży krok i zwykle wcześniej pojawia się wiele pytań i wątpliwości. Poniżej odpowiadam na te najczęstsze. Jeśli nie ma tu Twojego pytania albo chcesz porozmawiać o swojej sytuacji, napisz do mnie.

Najczęściej zadawane pytania

Psychoterapia jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych lub somatycznych środkami psychologicznymi, a dokładniej: przez relację między terapeutą a pacjentem. Jako termin i praktyka jest stosunkowo nowa, ale miała swoje odpowiedniki w starożytnych ceremoniach uzdrawiania. Za jej ‘ojca’ uważa się psychoanalizę – współczesna psychoterapia wiele zaczerpnęła z metody Freuda. Gdy Jung rozwinął własne teorie, praca w gabinetach psychologów analitycznych zaczęła wyglądać inaczej, ale psychoterapia nadal pozostaje rozmową dwóch osób. Psychiki nie da się leczyć po kawałku: w zaburzeniach psychicznych wszystko jest ze sobą powiązane i dotyczy całego człowieka. Dlatego terapia jest procesem dialektycznym, w którym dwa systemy psychiczne reagują na siebie nawzajem.
Badania pokazują, że większość osób, które korzystają z psychoterapii, odczuwa złagodzenie objawów związanych z lękiem, depresją czy traumą i lepiej funkcjonuje na co dzień. Terapia pomaga nauczyć się zdrowszych sposobów radzenia sobie ze stresem i konfliktami oraz przejść przez duże zmiany życiowe, takie jak rozwód czy utrata bliskiej osoby. Można lepiej zrozumieć siebie, swoje motywacje oraz wzorce myślenia i zachowania, a to zwykle poprawia relacje: łatwiej się porozumieć i wyrazić emocje. Wykazano też, że psychoterapia poprawia samopoczucie psychiczne i wiąże się z pozytywnymi zmianami w mózgu i ciele, czasem podobnymi do działania leków. Korzyści wykraczają poza samo zdrowie psychiczne: mniej dni na zwolnieniu lekarskim, mniejsza niepełnosprawność, mniej problemów medycznych i większa satysfakcja z pracy.
Możesz rozważyć terapię, jeśli doświadczasz przytłaczającego lub długotrwałego smutku, lęku, drażliwości lub jeśli masz trudności z radzeniem sobie z codziennym życiem, pracą czy relacjami. Terapia pomaga też przejść przez duże zmiany życiowe, takie jak rozwód, utrata pracy czy śmierć bliskiej osoby, albo poradzić sobie po traumie, na przykład przemocy czy wypadku. Jeśli zmagasz się z uzależnieniami, niezdrowymi nawykami lub zauważasz u siebie niezdrowe reakcje, takie jak nadmierny gniew czy wycofywanie się z kontaktów, terapia może być wsparciem. Sygnałem mogą być również uporczywe problemy ze snem albo dolegliwości fizyczne bez wyraźnej przyczyny medycznej. Terapia nie jest zarezerwowana na czas kryzysu. Można z niej korzystać także po to, żeby się rozwijać i lepiej siebie rozumieć, albo wtedy, gdy po prostu czujesz, że życie nie układa się tak, jak byś chciał/a, nawet jeśli trudno Ci nazwać problem.
Nie. Terapia jest dla każdego, kto chce poprawić jakość swojego życia, lepiej zrozumieć siebie lub poradzić sobie z trudnościami emocjonalnymi, niezależnie od ich nasilenia. Nie musisz czuć się ‘chory/a’ ani mieć zdiagnozowanej choroby psychicznej, żeby skorzystać z psychoterapii. Pomaga w zwykłych życiowych trudnościach, w rozwoju osobistym, w relacjach, w radzeniu sobie ze stresem i z codziennymi zmartwieniami.
Badania wielokrotnie potwierdzają, że psychoterapia skutecznie pomaga w szerokim zakresie problemów emocjonalnych i psychologicznych. Około 75% osób, które rozpoczynają psychoterapię, odczuwa jakąś poprawę: złagodzenie objawów, lepsze funkcjonowanie w życiu i lepsze samopoczucie. Z psychoterapią wiążą się również pozytywne zmiany w mózgu i ciele. Duże znaczenie ma jakość relacji terapeutycznej, czyli ‘dopasowanie’ między Tobą a terapeutą. Ta więź bywa ważniejsza niż konkretny rodzaj terapii. Liczy się też Twoja gotowość do przyglądania się sobie i wprowadzania zmian, o których rozmawiamy na sesjach. Terapia jest wspólną pracą i wiele zależy od Twojego zaangażowania.
Pierwsza sesja to przede wszystkim okazja, żebyśmy się poznali i sprawdzili, czy chcemy razem pracować. Mogę zapytać, co Cię sprowadza na terapię, z czym się teraz zmagasz, o ważne fakty z Twojej historii, wcześniejsze doświadczenia związane ze zdrowiem psychicznym i o to, czego oczekujesz od terapii. W razie potrzeby wyjaśnię, jak pracuję, i omówię sprawy praktyczne: długość i częstotliwość sesji, zasady poufności oraz to, w czym mogę Ci pomóc. Ta sesja służy też Tobie: możesz ocenić, czy mój styl i sposób bycia Ci odpowiadają. Pytaj o wszystko, co chcesz wiedzieć. To nie jest test i nie ma tu dobrych ani złych odpowiedzi. Pełne zrozumienie Twojej sytuacji może zająć kilka sesji, ale wstępne cele możemy omówić od razu.
Czas trwania terapii jest bardzo zróżnicowany i zależy od indywidualnych potrzeb, charakteru problemów oraz celów terapeutycznych. Może obejmować od kilku sesji w przypadku konkretnych, krótkoterminowych problemów, do kilku miesięcy, a nawet lat w przypadku bardziej złożonych lub długotrwałych trudności. Czynniki wpływające na czas trwania to m.in. nasilenie objawów, czas ich występowania, tempo postępów, poziom stresu, wpływ problemów na codzienne życie, wsparcie ze strony innych osób oraz względy praktyczne, takie jak koszty i dostępność czasu. Czasami, po osiągnięciu początkowych celów, korzystna może być faza ‘podtrzymująca’ z rzadszymi sesjami.
Sesje odbywają się zazwyczaj raz w tygodniu, zwłaszcza na początku. Przez pierwsze trzy miesiące zwykle zaleca się spotkania co tydzień: pozwala to nabrać rytmu, zbudować dobrą relację terapeutyczną i robić stałe postępy. Z czasem częstotliwość można omówić na nowo i zmienić, zależnie od Twoich potrzeb, postępów i zaleceń terapeuty. Osobom z bardziej złożonymi lub nasilonymi objawami, a także tym, które chcą intensywniejszej pracy psychoanalitycznej, mogą pomóc częstsze sesje, na przykład dwa lub trzy razy w tygodniu. Regularność jest ważna, bo daje czas na przepracowanie emocji i przeniesienie nowych wglądów i umiejętności do codziennego życia.
Większość sesji to rozmowa. Będę zachęcał Cię do mówienia o swoich myślach, uczuciach, doświadczeniach i o tym, co Cię trapi. Uważne słuchanie z mojej strony to podstawa tej pracy. To, co mówisz, pozostaje poufne, więc możesz mówić szczerze i otwarcie, i nikt nie będzie Cię zmuszał do mówienia o czymś, na co nie jesteś gotowy/a. Czasem sesje bywają emocjonalnie intensywne: możesz płakać, czuć się zdenerwowany/a, a nawet zły/a. Jestem po to, żeby pomóc Ci przez te emocje przejść.
Tak, zasadniczo to, co omawiasz z terapeutą, jest poufne i chronione prawem. Terapeuci są etycznie i prawnie zobowiązani do ochrony Twojej prywatności. Informacje, którymi się dzielisz, zostaną ujawnione innym osobom wyłącznie za Twoją wyraźną pisemną zgodą. Istnieją jednak szczególne, ograniczone wyjątki, w których terapeuta może być prawnie zobowiązany do naruszenia poufności. Zazwyczaj obejmują one sytuacje, w których istnieje bezpośrednie zagrożenie poważnym skrzywdzeniem siebie lub innych, podejrzenie wykorzystywania lub zaniedbywania dziecka, osoby starszej lub osoby zależnej, lub jeśli jest to wymagane nakazem sądowym w sprawie karnej.
Każda sesja trwa 50 minut i odbywa się online przez bezpieczne połączenie wideo, o stałej, umówionej porze.
Wysokość opłaty ustalam indywidualnie. Napisz do mnie przez formularz kontaktowy, a przekażę szczegóły.
Tak. Prowadzę sesje psychoterapii jungowskiej online dla osób z całego świata. Praktykę online kieruję szczególnie do osób mieszkających za granicą, emigrantów, cyfrowych nomadów oraz wszystkich, którzy cenią wygodę i prywatność pracy zdalnej. Wszystkie sesje odbywają się przez szyfrowane platformy wideo, co chroni Twoją prywatność i poufność rozmów.
Badania sugerują, że w przypadku wielu powszechnych problemów psychicznych terapia online może być równie skuteczna jak tradycyjna terapia stacjonarna. W obu formach obowiązują w dużej mierze te same zasady: dobra relacja z terapeutą, szczera rozmowa i wspólne ustalanie celów. Terapia online ma też wyraźne zalety, takie jak wygoda i łatwiejszy dostęp (zwłaszcza dla osób mieszkających w odległych miejscach lub z ograniczoną możliwością poruszania się). Żeby jednak dobrze działała, potrzebujesz stabilnego połączenia internetowego, prywatnego i cichego miejsca, w którym nikt nie będzie przeszkadzał, oraz swobody w korzystaniu z potrzebnej technologii. Niektórzy wolą jednak terapię stacjonarną, bo daje im silniejsze poczucie bezpośredniego kontaktu, albo dlatego, że zmagają się z poważnymi lub złożonymi problemami, w których spotkanie twarzą w twarz może bardziej pomóc. Najlepszy wybór zależy od Twoich potrzeb, preferencji i sytuacji.
Potrzebne będą: stabilne połączenie internetowe, urządzenie z kamerą i mikrofonem (komputer lub tablet) oraz prywatne, ciche miejsce, w którym nikt nie będzie Ci przeszkadzał. Link do bezpiecznej platformy wideo przesyłam po potwierdzeniu rezerwacji. Zazwyczaj nie trzeba instalować żadnego specjalnego oprogramowania – większość platform działa bezpośrednio w przeglądarce internetowej. W razie potrzeby prześlę Ci instrukcję techniczną, a przed pierwszą sesją możemy wspólnie sprawdzić połączenie.
Korzystam wyłącznie z bezpiecznych, szyfrowanych platform wideo, spełniających wysokie standardy bezpieczeństwa komunikacji w ochronie zdrowia. Obowiązują mnie te same etyczne i prawne zasady poufności co w terapii stacjonarnej. Zachęcam, żebyś po swojej stronie również zadbał/a o prywatność: korzystał/a z osobnego, zamkniętego pomieszczenia i bezpiecznego połączenia internetowego.
Tak. Pracuję z pacjentami z różnych stref czasowych i elastycznie dopasowuję terminy do potrzeb osób mieszkających za granicą. System rezerwacji automatycznie pokazuje dostępne terminy w Twojej lokalnej strefie czasowej. Mam doświadczenie w pracy z pacjentami z Europy, Ameryki Północnej, Azji i innych regionów. Razem znajdziemy godzinę sesji, która będzie odpowiadać nam obojgu.
Tak, znaczną część mojej praktyki stanowi praca z osobami mieszkającymi poza krajem pochodzenia: emigrantami, cyfrowymi nomadami, studentami zagranicznymi i osobami pracującymi za granicą. Rozumiem trudności związane z adaptacją do innej kultury, pytaniami o tożsamość, związkami osób z różnych kultur oraz psychicznymi skutkami częstych przeprowadzek. Międzynarodowe doświadczenie pomaga mi z wyczuciem uwzględniać różne tła kulturowe pacjentów.
Psychoterapia jungowska, nazywana też psychologią analityczną, to pogłębiona forma terapii rozmową, zapoczątkowana przez szwajcarskiego psychiatrę Carla Gustava Junga. Jej celem jest większa równowaga i żywy dialog między świadomą a nieświadomą częścią psychiki. Zakłada się, że nieświadomość to coś więcej niż magazyn wypartych doświadczeń: jest też źródłem mądrości, kreatywności i wskazówek, które mogą wspierać rozwój psychiczny, zdrowienie i samorealizację. Podejście to obejmuje całą osobowość, a nie tylko konkretne objawy, i często zwraca uwagę na rolę doświadczeń symbolicznych i duchowych w życiu człowieka. Głównym celem jest ‘indywiduacja’, czyli trwający całe życie proces stawania się pełniej sobą przez rozumienie i integrowanie różnych aspektów psychiki, w tym archetypów i nieświadomości zbiorowej. W pracy często korzysta się z analizy snów, pracy z symbolami i aktywnej imaginacji.
Głównym celem psychoterapii jungowskiej, podobnie jak innych form psychoterapii, jest praca nad usunięciem źródeł psychicznego cierpienia. Podejście jungowskie ma jednak także inne cele, a najważniejszym z nich jest tzw. indywiduacja. Rozumie się ją jako trwający całe życie proces stawania się psychicznie całościową, odrębną jednostką przez integrację świadomych i nieświadomych aspektów osobowości. Obejmuje on lepsze rozpoznanie osobistych, zbiorowych i archetypowych czynników, które wpływają na życie, oraz pogodzenie świadomej i nieświadomej części psychiki. Innym ważnym celem jest samorealizacja, czyli stawanie się osobą, którą z natury ma się być, i rozwijanie własnych możliwości. Poza łagodzeniem objawów terapia jungowska kładzie nacisk na rozwój osobisty i ciągły rozwój psychiczny. Może też obejmować tworzenie ‘osobistego mitu’ albo lepsze rozumienie sensu i celu własnego życia. Ważna jest tu rosnąca świadomość siebie, zwłaszcza własnego ‘Cienia’ (wypartych części) i ‘Animy/Animusa’ (aspektów przeciwnej płci). Prowadzi to do integralności psychicznej, dojrzałości emocjonalnej oraz poczucia wewnętrznej równowagi i wolności.
Carl Gustav Jung (1875-1961) był szwajcarskim psychiatrą i psychoterapeutą, twórcą psychologii analitycznej, nazywanej też psychologią jungowską. Początkowo blisko współpracował z Zygmuntem Freudem, ale z czasem odszedł od jego teorii z powodu istotnych różnic, zwłaszcza w rozumieniu libido (energii psychicznej) i struktury nieświadomości. Do najważniejszych pojęć wprowadzonych przez Junga należą: nieświadomość zbiorowa (wspólny rezerwuar ludzkich doświadczeń i archetypów), archetypy (uniwersalne, pierwotne obrazy i wzorce, takie jak Persona, Cień, Anima/Animus i Jaźń), typy psychologiczne (introwersja i ekstrawersja oraz cztery funkcje: myślenie, czucie, percepcja i intuicja), trwający całe życie proces indywiduacji oraz synchroniczność (znaczące zbiegi okoliczności). Na jego pracę duży wpływ miały rozległe studia nad mitologią, religią, alchemią i filozofią, a także własne osobiste zmagania z nieświadomością, opisane przede wszystkim w ‘Czerwonej Księdze’. W 1948 roku w Zurychu powstał pierwszy instytut kształcący analityków jungowskich.
‘Nieświadomość zbiorowa’ to jedno z podstawowych pojęć psychologii analitycznej Carla Junga. Oznacza najgłębszą warstwę nieświadomości. W odróżnieniu od ’nieświadomości jednostkowej’, która zawiera indywidualne wyparte doświadczenia, zapomniane wspomnienia i podprogowe spostrzeżenia, nieświadomość zbiorowa jest uniwersalna i wspólna dla wszystkich ludzi. Jung uważał, że jest dziedziczona, jak psychiczny plan przekazywany z pokolenia na pokolenie, i ma swoje źródło w odziedziczonej strukturze mózgu. Jej treścią są archetypy – pierwotne obrazy, wzorce zachowań i uniwersalne motywy, które pojawiają się w mitach, religiach, baśniach i snach we wszystkich kulturach i epokach. Te archetypowe wzorce nie pochodzą z osobistego doświadczenia jednostki. Są zapisem doświadczeń, które gatunek ludzki gromadził przez pokolenia. W tym ujęciu najgłębsze warstwy naszej psychiki nie są wyłącznie naszym własnym wytworem: dzielimy je z całą ludzkością.

Archetypy w psychologii jungowskiej to uniwersalne, pierwotne obrazy, wzorce zachowań i motywy, które rezydują w nieświadomości zbiorowej. Są to dziedziczne predyspozycje, które kształtują sposób, w jaki doświadczamy świata i na niego reagujemy, działają jak ‘odziedziczone tryby funkcjonowania’, a nie konkretne, ustalone idee. Ujawniają się w snach, mitach, sztuce i wierzeniach religijnych oraz wyraźnie wpływają na naszą osobowość i kontakty z innymi. Jung zidentyfikował wiele archetypów, ale cztery są szczególnie centralne:

  1. Persona: To społeczna maska lub rola, którą prezentujemy światu, nasze ‘publiczne oblicze’. Pomaga nam odnaleźć się w kontaktach z ludźmi, ale nadmierna identyfikacja z Personą może prowadzić do utraty kontaktu z prawdziwym sobą.
  2. Cień: Reprezentuje nieświadome, często wyparte lub odrzucone części naszej osobowości. Zawiera cechy, które możemy postrzegać jako negatywne lub nieakceptowalne, ale także potencjalnie pozytywne, nierozwinięte jakości i energie twórcze. Integracja Cienia jest niezbędna do osiągnięcia psychicznej całości.
  3. Anima (u mężczyzn) / Animus (u kobiet): Anima to nieświadomy żeński aspekt w psychice mężczyzny, a Animus to nieświadomy męski aspekt w psychice kobiety. Reprezentują ‘drugą’ płeć w nas i znacząco wpływają na nasze relacje oraz postrzeganie płci przeciwnej.
  4. Jaźń (Self): To centralny archetyp, reprezentujący całość, jedność i totalność psychiki (zarówno świadomej, jak i nieświadomej). Jest zasadą organizującą osobowość i ostatecznym celem procesu indywiduacji. Archetypy są często złożone i ‘dwubiegunowe’, co oznacza, że mogą uosabiać przeciwstawne jakości (np. archetyp Matki może być zarówno opiekuńczy, jak i pożerający), co odzwierciedla złożoność ludzkiej natury.
Indywiduacja to centralny, trwający całe życie proces psychiczny w analizie jungowskiej: stawanie się w pełni i na swój własny sposób sobą. Polega na stopniowej integracji świadomych i nieświadomych części osobowości, także tych, które mogły zostać wyparte lub odrzucone, takich jak Cień (nieuznawane cechy) oraz Anima/Animus (aspekty płci przeciwnej). Ostatecznym celem indywiduacji jest urzeczywistnienie Jaźni, którą Jung uważał za archetyp całości i centralną zasadę organizującą psychikę. Oznacza to uwolnienie się od ‘fałszywych zasłon persony’ (masek i ról społecznych) oraz zmniejszenie wpływu nieświadomej ‘sugestywnej mocy pierwotnych obrazów’ (wpływów archetypowych), a tym samym stawanie się bardziej autentyczną ‘in-dywidualnością’ – niepodzielną, kompletną jednostką. Proces ten często nabiera znaczenia w drugiej połowie życia i zwykle wiąże się ze zwrotem do wewnątrz, ku lepszemu rozumieniu siebie, sensu i celu. Indywiduacja nie oznacza osiągnięcia odizolowanej doskonałości ani pozbycia się wszystkich konfliktów. Chodzi w niej o coraz lepsze rozpoznawanie różnych, często sprzecznych części siebie i godzenie ich ze sobą. Dzięki temu łatwiej o prawdziwy kontakt z samym sobą i z otaczającym światem.
Analiza jungowska postrzega sny jako naturalne, spontaniczne wyrazy nieświadomego umysłu, które dają ważny wgląd w rozwój osobisty i proces indywiduacji. W odróżnieniu od teorii freudowskiej, która często widzi sny przede wszystkim jako spełnienie życzeń lub zamaskowane wyrazy wypartych (często seksualnych) pragnień, psychologia jungowska uważa sny za formę komunikacji ze strony nieświadomości, która często kompensuje jednostronne postawy świadome. Sny symbolicznie ujawniają wewnętrzną sytuację śniącego i mogą wskazywać na przyszłe możliwości oraz rozwój psychologiczny. Interpretacja jest procesem współpracy, badającym zarówno znaczenia osobiste, jak i zbiorowe, archetypowe motywy. Podstawową techniką jest amplifikacja. Zamiast ‘swobodnego kojarzenia’ odchodzącego od obrazu sennego (jak w analizie freudowskiej), amplifikacja polega na wzbogacaniu i poszerzaniu znaczenia obrazu sennego poprzez badanie jego podobieństw w mitologii, folklorze, religii, symbolach kulturowych oraz osobistych skojarzeniach śniącego. Łączy to osobistą treść snu z uniwersalnymi wzorcami ludzkimi. Sny interpretuje się również na dwóch poziomach: obiektywnym, gdzie postacie i wydarzenia senne odnoszą się do rzeczywistych osób i sytuacji w zewnętrznym życiu śniącego, oraz subiektywnym, gdzie wszystkie elementy snu są postrzegane jako reprezentujące aspekty własnej psychiki śniącego. Często zachęca się też do prowadzenia dziennika snów.
Aktywna wyobraźnia to technika terapeutyczna opracowana przez Carla Junga, służąca do bezpośredniego angażowania się w treści nieświadomego umysłu w stanie czuwania. Jej celem jest budowanie mostu między świadomymi a nieświadomymi częściami psychiki, dawanie głosu wewnętrznym postaciom (takim jak aspekty Cienia czy Animy/Animusa), wspieranie dialogu z tymi treściami, a tym samym wspomaganie procesu indywiduacji. Aktywna wyobraźnia zazwyczaj rozpoczyna się od skupienia na konkretnym obrazie sennym, silnym nastroju, spontanicznej fantazji lub obrazie wewnętrznym. Następnie osoba świadomie pozwala temu punktowi wyjścia rozwijać się, obserwując, jak obrazy lub postacie nabierają własnego życia, jednocześnie aktywnie uczestnicząc i wchodząc z nimi w interakcję, jakby były rzeczywiste. Można to robić poprzez różne formy ekspresji, takie jak wizualizacja, zapisywanie dialogu lub narracji, rysowanie, malowanie, rzeźbienie, a nawet taniec i ruch. Od biernego marzenia na jawie czy fantazjowania różni się tym, że jest zamierzonym, świadomym zaangażowaniem w materiał nieświadomy. Jest powiązana z jungowską koncepcją ‘funkcji transcendentnej’, która opisuje zdolność psychiki do syntezy przeciwstawnych elementów świadomych i nieświadomych, z czego mogą wyłaniać się nowe postawy, nowe spojrzenie i dalszy rozwój psychiczny.

Chociaż zarówno psychologia analityczna Junga, jak i psychoanaliza Freuda badają nieświadomy umysł, znacznie się różnią:

  1. Nieświadomość: Freud skupiał się na nieświadomości osobistej jako rezerwuarze wypartych wspomnień i pragnień, głównie o charakterze seksualnym lub agresywnym. Jung rozszerzył tę koncepcję o nieświadomość zbiorową, głębszą warstwę wspólną dla wszystkich ludzi, zawierającą uniwersalne archetypy oraz będącą źródłem kreatywności i duchowości.
  2. Libido (energia psychiczna): Dla Freuda libido było przede wszystkim energią seksualną. Jung postrzegał libido jako bardziej uogólnioną siłę życiową, obejmującą motywacje takie jak kreatywność, duchowość i dążenia intelektualne, nieograniczoną tylko do seksualności.
  3. Motywacja człowieka: Freud podkreślał popędy seksualne i agresywne oraz rozwiązywanie wczesnodziecięcych konfliktów (np. kompleks Edypa) jako główne motywatory. Jung proponował szersze motywacje, w tym dążenie do indywiduacji, samorealizacji i rozwoju duchowego.
  4. Interpretacja snów: Freud widział sny głównie jako spełnienie życzeń, zamaskowany wyraz wypartych pragnień, gdzie symbole często miały konotacje seksualne. Jung postrzegał sny jako bardziej złożone komunikaty z nieświadomości, pełniące funkcję kompensacyjną, kierujące rozwojem, badające archetypowe znaczenia symboliczne i wskazujące na przyszłe możliwości.
  5. Przyczyny nerwic: Freud przypisywał nerwice głównie nierozwiązanym konfliktom psychoseksualnym z dzieciństwa i traumom. Jung widział przyczyny szerzej, włączając w to odłączenie od nieświadomości zbiorowej, nieprzeżyte życie, niepowodzenie w procesie indywiduacji czy pustkę duchową.
  6. Setting terapeutyczny i podejście: Analiza freudowska często obejmuje pacjenta na kozetce, z analitykiem poza zasięgiem wzroku, wykorzystując swobodne skojarzenia do odkrywania wypartego materiału. Terapia jungowska zazwyczaj obejmuje dialog twarzą w twarz, koncentrując się na integracji różnych aspektów psychiki poprzez amplifikację snów, aktywną imaginację i badanie symboli.
  7. Duchowość i Religia: Freud generalnie postrzegał religię jako iluzję lub formę nerwicy. Jung natomiast uważał doświadczenia i symbole duchowe oraz religijne za istotne dla zdrowia psychicznego i procesu indywiduacji.
Terapia jungowska może zajmować się wieloma problemami, w tym lękiem, depresją, trudnościami w relacjach i traumą, patrząc na nie z perspektywy psychologii głębi. Szczególnie dobrze może jednak służyć osobom, które szukają lepszego zrozumienia siebie, rozwoju osobistego i sensu w życiu, czyli czegoś więcej niż samo złagodzenie objawów. Odpowiada osobom zainteresowanym poznawaniem swojego wewnętrznego świata przez sny, symbole, mity i twórczą ekspresję, które prowadzą do nieświadomości. Bardzo pomocna może być dla osób przechodzących przemiany w połowie życia, zmagających się z pytaniami egzystencjalnymi lub chcących żyć bardziej w zgodzie ze sobą (proces indywiduacji). Pomaga też tym, którzy odczuwają duchową pustkę albo chcą włączyć doświadczenia duchowe w swoje rozumienie siebie. Osoby, które mierzą się z trudnościami dotyczącymi kreatywności, tożsamości lub czują, że utknęły w powtarzających się wzorcach, mogą dzięki niej wiele zrozumieć. Może też odpowiadać tym, którym inne terapie wydawały się zbyt skupione na objawach lub zachowaniu, a za mało na głębszej dynamice psychiki.